Eastern Africa Journal of Kiswahili (EAJK)
type: channel
description: Eastern Africa Journal of Kiswahili (ISSN 2958-1036) is a double-blind peer reviewed, open access, online Journal published by Editon Consortium Publishing, East Africa, Kenya. The Journal publishes original scholarly research (empirical and theoretical), in form of case studies, reviews and analyses in Kiswahili Linguistic Studies.
publisher: Editon Consortium Publishing
language: en-US
publication name: Eastern Africa Journal of Kiswahili (EAJK)
issn: 2958-1036
items: Uchunguzi Linganishi wa Dhamira Zinazowasilishwa Kupitia Wahusika wa Kiume Katika Riwaya Teule za Kiswahili
items: Mchango wa Miktadha ya Kijamii katika Ujifunzaji wa Kiswahili kama Lugha ya Pili Nchini Burundi
items: Uchanganuzi wa Majina ya Wanaume Katika Jamii ya Watugen
items: Tamthilia za Kiswahili kama Chombo cha Uhamasishaji kuhusu Malengo ya Maendeleo Endelevu: Mifano ya Mwinyi na Manyani ya Adili na Kodi
items: Nafasi ya Kiswahili katika Ujenzi wa Utamaduni wa Uongozi katika Shule ya Msingi ya Mungakha, Kaunti ya Kakamega, Kenya
items: Maana Kisemiotiki Na Kipragmatiki Za Ujumbe Katika Mabango Ya Afya
items: Mageuzi ya Kimofolojia ya Msamiati wa Mame-Bantu kwenda Lugha za Kibantu: Mifano kutoka Kinyakyusa
items: Mikakati ya Upole kwenye Hafla za Mazishi: Mifano Kutoka katika Baadhi ya Jamiilugha za Waluhya
items: Urasimishaji wa Kiswahili katika Asasi Tumizi: Mafanikio na Changamoto
items: Viwango vya Matumizi ya Ufundishaji Mahuluti katika Ufundishaji na Ujifunzaji wa Kiswahili katika Vyuo Vikuu vya Umma Nchini Kenya
items: Upembuzi wa Vigezo vya Upimaji wa Stadi ya Kuzungumza Kiswahili katika Gredi ya Sita Nchini Kenya
items: Malezi ya Mtoto wa Karne ya Ishirini na Moja Katika Novela za Assumpta K. Matei
items: Mchango wa Fasihi ya Watoto katika Uwasilishaji wa Hisia

Uchunguzi Linganishi wa Dhamira Zinazowasilishwa Kupitia Wahusika wa Kiume Katika Riwaya Teule za Kiswahili
type: item
description: Swahili Makala hii inalinganisha dhamira zilizowasilishwa kupitia wahusika wa kiume katika riwaya teule za Kiswahili zilizoandikwa na wanawake wa Kenya na Tanzania. Riwaya hizo ni Tumaini (2006) ya Clara Momanyi, Dago wa Munje (2008) ya Sheila Ryanga, Kipimo cha Mizani (2004) ya Zainabu Burhani, na Hiba ya Wivu (1997) ya Zainabu Mwanga. Kuna dhamira za uchapakazi, ndoa, maadili, umuhimu wa elimu, malezi na migogoro ingawa makala hii imejikita katika dhamira mbili ambazo zinalinganishwa katika riwaya teule. Riwaya hizi nne zimeteuliwa kimakusudi kulingana na maudhui mazito yaliyomo katika riwaya hizo kuhusu wanaume. Makala hii imeonesha kuwa nadharia ya ujifunzaji wa kijamii (imejikita kwenye uana) na mwanaume mpya zimekuwa nadharia faafu katika makala hii. Nadharia ya ujifunzaji wa kijamii huona tabia kama kitendo ambacho mtu hujifunza kutoka katika mazingira ambayo ndiyo hupelekea umuhimu wa majukumu ya kiana. Mwisho, makala hii imetumia nadharia ya mwanaume mpya, nadharia inayojaribu kuelezea kwanini baadhi ya wanaume hukaa na wake zao kwa usawa bila tabia za mfumo dume ambazo huashiria kuwepo kwa taasubi ya kiume. Mbinu ya Fasihi Linganishi imetumika kulinganisha usawiri wa wahusika wa kiume katika riwaya teule kupitia dhamira wanazowasilisha. Data iliyotumika katika Makala hii ilitolewa maktabani kwa kusoma tasnifu, makala na vitabu vinavyohusiana na mada. Uwasilishaji wa matokeo umefanyika kwa njia ya maelezo. Matokeo yameonesha kuwa waandishi wa kike wamemsawiri mwanamume kwa mtazamo chanya zaidi kuliko hasi. Kwa hiyo, kulingana na waandishi wa kike wa Tanzania na Kenya wameonesha kuwa mwanamume ni mpya kulingana na mpito wa wakati ambapo mambo mbalimbali ya ugandamizaji wa kijinsia yametupiliwa mbali ili kuleta uwiano wa kiana. English This article compares the themes embodied by male characters in selected Swahili novels authored by women writers from Kenya and Tanzania. The works examined are Tumaini (2006) by Clara Momanyi, Dago wa Munje (2008) by Sheila R…
creator: Olivia Kanwa
creator: Catherine Ndungo
creator: Richard Wafula
rights: Copyright (c) 2026 Olivia kanwa, Catherine Ndungo, Richard Wafula https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-01-23
publication date: 2026-01-23
volume: 5
number: 1
starting page: 1
ending page: 10
doi: 10.51317/eajk.v5i1.836

Mchango wa Miktadha ya Kijamii katika Ujifunzaji wa Kiswahili kama Lugha ya Pili Nchini Burundi
type: item
description: SWAHILI Makala hii inahusu miktadha ya kijamii na mchango wake katika kujifunza Kiswahili kama lugha ya pili nchini Burundi. Utafiti huu ulifanyika Nchini Burundi, Mkoa wa Bujumbura, katika Tarafa za Mukaza na Ntahangwa. Kimahususi zaidi utafiti huu ulifanyika katika vyuo vikuu vya serikali ambavyo vina idara za Kiswahili yaani Chuo Kikuu cha Ualimu (ENS) na Chuo Kikuu cha Burundi (UB). Nadharia ya Mwingiliano Jamii iliyoasisiwa na Mwanasaikolojia Vygotsky (1978) iliongoza utafiti huu. Utafiti huu ulitumia sampuli ya wasailiwa ishirini (20) wa kiwango cha shahada ya awali, mwaka wa tatu. Sampuli tajwa ilipatikana kwa usampulishaji nasibu sahili. Ukusanyaji wa data uliwezeshwa na mbinu ya usaili. Mikabala ya kitaamuli na kitakwimu na mbinu ya uchanganuzi wa data kimaelezo imetumika katika uchanganuzi wa data za utafiti huu. Data za utafiti huu zimewasilishwa kwa kutumia majedwali na grafu zilizoambatana na maelezo kwa ajili ya kutoa ufafanuzi zaidi. Matokeo ya utafiti huu yamebainisha kuwa miktadha ya kijamii ya kujifunza Kiswahili jijini Bujumbura ni soko, hospitali, zahanati, nyumbani, na kadhalika. Matokeo pia yalionesha kuwa miktadha hiyo inawawezesha wanafunzi kuingiza msamiati mpya, kukuza stadi za kusikiliza na kuzungumza. Inawawezesha pia, kuimarisha umilisi wa utamaduni na maarifa kuhusu fasihi. Mwisho, makala hii inapendekeza serikali ya Burundi iwezeshe walimu wa Kiswahili kufuatilia ujifunzaji wa Kiswahili wa wanafunzi nje ya darasa. ENGLISH This article deals with social contexts and their contribution to learning Swahili as a second language in Burundi. This study was conducted in Burundi, Bujumbura Province, the Communes of Mukaza and Ntahangwa. More specifically, this study was conducted in public universities that have Swahili departments, namely the Burundi Higher Institute of Education (ENS) and the University of Burundi (UB). The Social Interaction Theory developed by Psychologist Vygotsky (1978) guided this study. This study used a sample of twen…
creator: Consolée Kamaro
creator: Rajabu Chipila
rights: Copyright (c) 2026 Consolée Kamaro, Rajabu Chipila https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-02-09
publication date: 2026-02-09
volume: 5
number: 1
starting page: 11
ending page: 23
doi: 10.51317/eajk.v5i1.884

Uchanganuzi wa Majina ya Wanaume Katika Jamii ya Watugen
type: item
description: Swahili Utafiti huu ulichambua majina ya wanaume katika jamii ya Watugen, Kaunti ya Baringo ya Kati, Kenya. Lengo kuu lilikuwa kuchunguza majina haya miongoni mwa wanajamii wa eneo hilo. Ingawa majina ya kipekee katika jamii hii hujumuisha yale yanayotokana na mito, milima, vijiji, miji, watu na nchi, uchunguzi ulijikita kwenye majina ya wanaume pekee. Makala hii inajumuisha vijisehemu vifuatavyo: maelezo mafupi kuhusu jamii ya Watugen, utamaduni wa kupeana majina, sherehe zinazohusiana na kupeana majina, majina ya wanaume pamoja na maana zao, na hitimisho. Utafiti uliongozwa na nadharia ya simiotiki, ambayo inasisitiza kuwa kila ishara ina maana yake maalum. Data zilikusanywa kwa njia ya uchunguzi wa nyanjani kwa kutumia mbinu ya mahojiano. Washiriki 50, ambao walikuwa watu wazima wenye umri kati ya miaka 35 na 70, walihojiwa kwa muda wa majuma mawili. Sampuli ya majina iliorodheshwa katika majedwali ili kuwezesha uchambuzi. Utafiti uliongozwa na maswali yanayohusu Watugen ni watu wa wapi, sherehe zipi zilihusiana na kupeana majina, sababu za ujinaishaji zilikuwa zipi, kategoria zipi za majina zilikuwepo, na maana za majina ya wanaume zilikuwa zipi. Majibu ya maswali haya yaliunda kiini cha utafiti. Matokeo ya utafiti yalionyesha kuwa majina ya wanaume yalitokana na hali halisi za kijamii katika jamii ya Watugen, na kila jina likibeba maana maalum. Ilibainika kuwa ujio wa wageni, hasa wamishonari, uliathiri sana mchakato wa ujinaishaji. Zaidi ya hayo, majina hayo yana miundo mbalimbali English This study analysed male names in the Tugen community, Central Baringo County, Kenya. This study aimed to analyse male names among members of the Watugen community in Central Baringo County, Kenya, East Africa. Although proper nouns include names of rivers, mountains, villages, towns, people, and countries, this study covered only male names. This article comprises the following sections: a brief description of the Tugen community; naming culture; naming ceremonies; male name…
creator: Dave Bowen
rights: Copyright (c) 2026 Dave Bowen https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-18
publication date: 2026-03-18
volume: 5
number: 1
starting page: 24
ending page: 31
doi: 10.51317/eajk.v5i1.887

Tamthilia za Kiswahili kama Chombo cha Uhamasishaji kuhusu Malengo ya Maendeleo Endelevu: Mifano ya Mwinyi na Manyani ya Adili na Kodi
type: item
description: SWAHILI Azma ya makala hii ni kuchunguza tamthilia za Kiswahili kama chombo cha kuhamasisha jamii kuhusu Malengo ya Maendeleo Endelevu (MME). MME ni mpango ulioidhinishwa na Umoja wa Mataifa mwaka 2015 na umekumbatiwa na serikali, mashirika na wasomi mbalimbali duniani.Utafiti huu ni wa kithamano na unaongozwa na Nadharia ya Uhistoria Mpya iliyoasisiwa na Stephen Greenblatt (1980) na kuendelezwa na Brizee na Tompkins (2012). Muundo wa kiuchambuzi ulitumika kuchunguza jinsi tamthilia teule zinavyoakisi na kuhoji masuala ya kijamii yanayohusiana na MME. Data ilikusanywa kwa mbinu ya unukuzi wa madondoo mahususi kutoka katika tamthilia teule kwa kutumia usampulishaji wa kimaksudi.Tamthilia zilizochaguliwa ni Mwinyi na Manyani ya Adili (Mbogo, 2022) na Kodi (Muhando, 2024) kwa sababu zinaangazia masuala ya MME na ziliandikwa kati ya mwaka 2016 na 2026, yaani kipindi cha utekelezaji wa malengo hayo. Matokeo yamewasilishwa kwa njia ya maelezo ya maandishi.Utafiti umebaini kuwa tamthilia hizi zinahamasisha kwa kiasi kikubwa malengo yafuatayo: L1 (kutokomeza umaskini), L2 (kutokomeza njaa), L5 (usawa wa kijinsia), L8 (ajira na ukuaji wa uchumi), L11 (miji na makazi endelevu) na L16 (amani, haki na taasisi imara). Masuala haya yanajitokeza kupitia wahusika, migogoro na maamuzi yao.Hata hivyo, malengo mengine kama L3 (afya bora), L4 (elimu bora), L6 (maji safi na usafi wa mazingira), L7, L9, L10, L12, L13, L14 na L15 hayajaangaziwa vya kutosha au yamepuuzwa kabisa. Makala hii inapendekeza kwamba waandishi wa tamthilia za Kiswahili wanapaswa kupanua wigo wa maudhui yao kwa kujumuisha kimaksudi malengo yaliyopuuzwa, hasa L3, L4 na L6, ili kuimarisha mchango wa fasihi katika uhamasishaji mpana wa MME. ENGLISH The aim of this article is to examine Kiswahili plays as a tool for mobilising society about the Sustainable Development Goals (SDGs). The SDGs are a set of 17 goals adopted by the United Nations (UN) in 2015 and have been embraced by governments, organisations, and scholar…
creator: Samuel Sinzore Ogonda
rights: Copyright (c) 2026 Samuel Sinzore Ogonda https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-03-17
publication date: 2026-03-17
volume: 5
number: 1
starting page: 32
ending page: 41
doi: 10.51317/eajk.v5i1.973

Nafasi ya Kiswahili katika Ujenzi wa Utamaduni wa Uongozi katika Shule ya Msingi ya Mungakha, Kaunti ya Kakamega, Kenya
type: item
description: Swahili Lengo la makala haya ni kupambanua nafasi ya Kiswahili katika ujenzi wa utamaduni wa uongozi katika Shule ya Msingi ya Mungakha, Kaunti ya Kakamega, nchini Kenya. Uongozi wa kufana hujengeka kwa tamaduni zinazokubalika na zenye kuheshimika. Makala haya yalipambanua nafasi ya Kiswahili katika ujenzi wa utamaduni wa uongozi katika Shule ya Msingi ya Mungakha, Kaunti ya Kakamega, nchini Kenya. Malengo mahususi yalikuwa ni: kutathmini utamaduni wa uongozi wa shule; kubainisha ni jinsi gani Kiswahili kinatumika kujenga utamaduni wa uongozi wa shule; na kupambanua mitazamo ya washikadau kuhusu matumizi ya Kiswahili katika uongozi wa Shule ya Msingi ya Mungakha. Utafiti huu uliongozwa na Nadharia ya Tabia ya Uongozi ya Fleenor (2006). Mkabala wa kithamano na muundo wa kimfano uliongoza utafiti huu. Mbinu ya ukusanyaji wa data iliyotumiwa ni hojaji. Sampuli lengwa ilihusisha shule moja ya msingi, mwalimu mkuu, naibu wake, wakuu wa jopo, viranja, wanachama wa halmashauri ya uongozi wa shule, wafanyakazi na wazazi. Usampulishaji wa kimaksudi uliteua Shule ya Msingi ya Mungakha, mwalimu mkuu na naibu wake. Usampulishaji wa kinasibu uliwachagua wanachama wa halmashauri ya usimamizi wa shule, wakuu wa jopo, viranja na wafanyakazi. Data iliyokusanywa ilichanganuliwa kwa kutumia kielelezo cha nyaraka, kisha ikawasilishwa kwa kurejelea malengo ya utafiti kwa maelezo ya kifafanuzi na mijadala kutolewa. Matokeo yalibainisha kuwa utamaduni katika Shule ya Msingi ya Mungakha ulikuwa wa umoja, uongozi wa kielelezo, mazingira bora ya ujifunzaji, ugatuzi wa mamlaka, kushirikishwa kwa wanafunzi, kuhusishwa kwa wazazi na mawasiliano ya wazi. Lugha ya Kiswahili na Kiingereza zilitumika kwa kiwango kizuri huku Kinyala kikitumika kwa kiwango cha chini. Washikadau walipendelea matumizi ya lugha ya Kiswahili na Kiingereza kwa kiwango cha wastani na Kinyala kwa kiwango cha chini sana katika shule hii. English The aim of this article is to examine the role of Kiswahili in the establishment…
creator: Stephen Muyundo Ndinyo
creator: Ernest Sangai Mohochi
rights: Copyright (c) 2026 Stephen Muyundo Ndinyo, Sangai Mohochi https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-05-07
publication date: 2026-05-07
volume: 5
number: 1
starting page: 42
ending page: 53
doi: 10.51317/eajk.v5i1.977

Maana Kisemiotiki Na Kipragmatiki Za Ujumbe Katika Mabango Ya Afya
type: item
description: SWAHILI Makala hii inalenga kuchanganua maana kisemiotiki na kipragmatiki ya jumbe kwenye mabango ya afya. Licha ya matumizi yake katika mawasiliano ya umma, bado kuna changamoto katika uelewa wa kina wa jinsi maana zinavyoundwa na kufasiriwa. Utafiti ulichunguza kwa kina miundo ya ishara inayotumika kwenye mabango ya afya na mchango wa muktadha katika uundaji wa maana. Mabango yalitokana na vituo vya afya vya kiwango cha pili vya serikali. Utafiti huu uliongozwa na Nadharia ya Uhusiano iliyoasisiwa na Sperber na Wilson (1986) na kuendelezwa na Clark (1996) pamoja na Nadharia ya Semiotiki iliyoasisiwa na Saussure (1916) na kuendelezwa na Peirce (1931-1958). Nadharia ya Uhusiano ilitumika kueleza jinsi maana zilivyofasiriwa kwa kuzingatia muktadha, huku nadharia ya semiotiki ikitumika kuchanganua ishara. Muundo wa utafiti ulikuwa wa kiuchanganuzi kwa kutumia data za kithamano. Usampulishaji ulikuwa kimakusudi kwa mabango yaliyoandikwa kwa Kiswahili katika vituo hivyo. Data zilikusanywa kwa usomaji wa kina wa nyaraka na mabango, na kuchanganuliwa kwa mbinu ya uchambuzi wa yaliyomo. Matokeo yalionyesha kuwa rangi zilitumika kisemiotiki kuwasilisha taarifa mbalimbali, huku picha zikiimarisha ujumbe. Kipragmatiki, maana ya ujumbe ilitegemea muktadha. Msamiati ulipata maana mpya kulingana na muktadha wa matumizi. Rangi na picha vilitumika kimakusudi kuimarisha maana ya jumbe. Utafiti unahitimisha kwamba wabunifu wa mabango wanapaswa kutumia rangi na ishara wakizingatia maana yake kisemiotiki na kitamaduni. Matokeo yanatarajiwa kuwasaidia wabunifu wa mabango ya afya na wataalamu wa mawasiliano kuimarisha sera na mipango ya afya ya umma. ENGLISH The aim of this article is to analyse the semiotic and pragmatic meanings of messages on health posters. Despite the use of health posters in public communication, there are still challenges in understanding in depth how their meanings are constructed and interpreted. This study aimed to examine in detail the structures of signs use…
creator: Alice Khayali Mukoko
creator: Fridah Miruka
creator: Deborah Amukowa
rights: Copyright (c) 2026 Alice Khayali Mukoko, Fridah Miruka, Deborah Amukowa https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-05-28
publication date: 2026-05-28
volume: 5
number: 1
starting page: 54
ending page: 64
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1011

Mageuzi ya Kimofolojia ya Msamiati wa Mame-Bantu kwenda Lugha za Kibantu: Mifano kutoka Kinyakyusa
type: item
description: SWAHILI Makala hii inahusu mageuzi ya kimofolojia kutoka Mame-Bantu (MB) kwenda Kinyakyusa. Lengo la utafiti huu lilikuwa kuchunguza mabadiliko ya kimofolojia ya maumbo ya vitenzi na nomino kutoka MB kwenda lugha ya Kibantu. Utafiti huu ni wa kitaamuli na uliongozwa na Nadharia ya Mofolojia Asilia ya Wolfgung U Dressler (1987). Data za utafiti zilikusanywa kwa njia ya uchambuzi wa matini pamoja na usaili wa wazungumzaji asilia wa Kinyakyusa. Jumla ya maumbo ya msamiati 35 ya MB yalichambuliwa kutoka kwenye matini ya Bostoen na Bastin (2016), kisha kufasiriwa kwa Kinyakyusa. Aidha, usaili uliofanyika kwa wazungumzaji asilia sita (06) wa Kinyakyusa ulilenga kupata tafsiri ya maumbo ya vitenzi na nomino zilizochunguzwa. Sampuli ya utafiti iliteuliwa kwa kutumia usampulishaji lengwa wa kipekee na kwa kuzingatia vigezo vya umri, jinsi na umahiri wa lugha. Matokeo ya utafiti yalionesha kuwapo kwa mageuzi ya kimofolojia ya msamiati wa MB kwenda Kinyakyusa. Mageuzi haya yanachagizwa na mabadiliko ya vitamkwa kama vile vipasuo kuwa vipasuo kwamizi kupitia uyeyushaji wa irabu. Pia, kipasuo kuwa likwidi au sauti za likwidi kutokana na uimarishaji au udhoofishaji wa konsonanti. Vilevile, uchunguzi ulibaini kuwapo kwa mageuzi si-kamilifu ambayo huhifadhi umbo asilia la mzizi wa neno la MB katika lugha ya Kinyakyusa. Pia kulibainika kuwapo kwa mageuzi kamilifu ya kimofolojia ambayo hayahifadhi umbo asilia la msamiati wa MB katika lugha za Kibantu. Kwa kuwa utafiti huu ulijikita katika umbo la msamiati pekee, tafiti zingine zijazo zinaweza kuchunguza kuhusu mageuzi na/au uhifadhi wa maana kupitia toni na miundo ya tungo kutoka Mame-Bantu kwenda lugha nyingine za Kibantu, kikiwamo Kiswahili. ENGLISH This article explores the morphological evolution of Proto-Bantu (PB) forms into Kinyakyusa. The main objective of the study was to examine how noun and verb forms have changed morphologically from Proto-Bantu to Kinyakyusa, a Bantu language. The research adopted a descriptive approach …
creator: Emanuel Deogratius
rights: Copyright (c) 2026 Emanuel Deogratius https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-06-12
publication date: 2026-06-12
volume: 5
number: 1
starting page: 65
ending page: 78
doi: 10.51317/eajk.v5i1.993

Mikakati ya Upole kwenye Hafla za Mazishi: Mifano Kutoka katika Baadhi ya Jamiilugha za Waluhya
type: item
description: Swahili Makala hii inachunguza mikakati ya upole inayotumika katika hafla za mazishi miongoni mwa baadhi ya jamiilugha za Waluhya na jinsi inavyochangia katika kukabiliana na matendo ya usemi yanayotishia nyuso za waombolezaji. Utafiti uliongozwa na Nadharia ya Upole ya Leech iliyoboreshwa na Alabdali. Ulitumia mkabala wa kithamano, ambapo data zilikusanywa kupitia uchunzaji shirikishi na mijadala ya makundi. Jumla ya washiriki 40 (wanawake 20 na wanaume 20) walishiriki katika mijadala ya makundi, huku mahatibu 48 (12 kutoka katika kila jamiilugha teule) wakifanyiwa uchunzaji walipokuwa wakihutubu katika hafla za mazishi. Data zilizokusanywa katika mfumo wa hotuba na rekodi za uchunzaji zilisimbwa, zikapangwa katika makundi ya kimaudhui na kuchanganuliwa kwa kuzingatia malengo ya utafiti pamoja na nadharia iliyoongoza utafiti. Matokeo yalionyesha kuwa mahatibu walitumia mikakati mbalimbali ya upole katika kutoa rambirambi, ikiwemo kanuni ya kumsifu msikilizaji, kanuni ya kujitweza, kanuni ya maafikiano, kanuni ya kutojisifu na kanuni ya huruma. Utafiti ulihitimisha kuwa matumizi ya mikakati ya upole huchangia kuendesha hafla za mazishi kwa amani na kudumisha mahusiano mema kati ya waombolezaji. Aidha, wanajamiilugha za Waluhya wanapaswa kuwa na umilisi wa kipragmatiki wa jamiilugha nyingine wanazotagusana nazo ili kuheshimu kanuni za upole. Makala inapendekeza kuwa tafiti zijazo zichunguze udhihirisho wa mikakati ya upole katika jamiilugha nyingine za Waluhya. English In burial ceremonies, social relationships are initiated, advanced or even broken depending on how language is used. Documented research in Linguistic Pragmatics emphasises the use of polite language in burial ceremonies to mitigate Face-Threatening Acts (FTAs) on mourners and the deceased. However, limited research has been conducted on how specific Luhya language communities embrace politeness strategies in burial ceremonies. This study sought to fill this gap by analysing politeness strategies used …
creator: Kennedy Opindi Ongadi
creator: Magadalene Wafula
creator: Samwel Obuchi
rights: Copyright (c) 2026 Kennedy Opindi Ongadi, Magadalene Wafula, Samwel Obuchi https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-07-06
publication date: 2026-07-06
volume: 5
number: 1
starting page: 79
ending page: 92
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1043

Urasimishaji wa Kiswahili katika Asasi Tumizi: Mafanikio na Changamoto
type: item
description: Makala hii imechunguza hali ya urasimishaji wa Kiswahili katika asasi tumizi nchini Kenya. Inalenga kuangazia mafanikio yaliyopatikana na changamoto zinazokwamisha utekelezaji wa hadhi ya Kiswahili kama lugha rasmi kwa mujibu wa Katiba ya Kenya ya 2010. Utafiti ulifanywa kupitia uchambuzi wa kina wa nyaraka mbalimbali, huku matokeo yakiwa yamewasilishwa kwa njia ya maelezo. Matokeo yanaonyesha kwamba japo hadhi ya Kiswahili imeanza kuamilishwa kutokana na ongezeko la matumizi yake katika sekta za elimu, sheria, utawala, uchumi na afya, mafanikio yaliyopatikana ni madogo. Imebainika kuwa asasi hizi hazijatumia kikamilifu nguvu za kisheria zilizopo katika Katiba ya Kenya (2010) kuhusu hadhi ya Kiswahili kama lugha rasmi. Changamoto za utekelezaji zimetokana pia na mienendo hasi ya watumishi wa umma pamoja na umilishe mdogo wa Kiswahili miongoni mwao. Kwa nyongeza, ukosefu wa sera madhubuti kuhusu utofauti wa lugha nchini Kenya umezuia juhudi za kurasimisha Kiswahili. Hali hii imeongezwa na ukosefu wa tafsiri za nembo na hati za serikali kwa Kiswahili. Makala hii inahitimisha kwamba, ili kuepusha wananchi kuendelea kukosa taarifa na huduma muhimu zinazotolewa na asasi hizi, serikali inahitaji kuchukua hatua za kimkakati na kutoa rasilimali zinazohitajika kwa kuamilisha urasmi wa Kiswahili kwenye asasi husika.
creator: Mark A. Odawo
rights: Copyright (c) 2026 MARK A. ODAWO https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-07-17
publication date: 2026-07-17
volume: 5
number: 1
starting page: 92
ending page: 99
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1084

Viwango vya Matumizi ya Ufundishaji Mahuluti katika Ufundishaji na Ujifunzaji wa Kiswahili katika Vyuo Vikuu vya Umma Nchini Kenya
type: item
description: SWAHILI Lengo la makala hii ni kubainisha kiwango cha matumizi ya Ufundishaji Mahuluti katika ufundishaji na ujifunzaji wa Kiswahili katika vyuo vikuu vya umma nchini Kenya. Mkurupuko wa UVIKO-19 uliathiri sekta ya elimu kupitia kufungwa kwa vyuo vikuu. Hivyo, utafiti huu ulichunguza ujifunzaji mahuluti kama mbinu endelevu ya kuimarisha ufundishaji na ujifunzaji wa Kiswahili baada ya janga hilo. Utafiti ulifanyika katika Chuo Kikuu cha Kibabii, Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Masinde Muliro, Chuo Kikuu cha Kaimosi na Chuo Kikuu cha Alupe. Uliongozwa na Nadharia ya Ujifunzaji Msambao Kiuvumbuzi (UMK) ya Rogers (2003). Muundo wa utafiti ulikuwa kimfano. Walengwa walikuwa wahadhiri 24, wanafunzi wa Kiswahili 360 na wataalamu wa ODeL 16. Data ilikusanywa kwa kutumia mahojiano na hojaji, kisha ikachanganuliwa kwa mbinu ya kithamano na kuwasilishwa kwa asilimia na majedwali. Matokeo yalionyesha kuwa elimu ya Kiswahili ilitolewa kwa ufanisi kupitia mfumo wa mahuluti. Vifaa vilivyotumika ni simu za wanafunzi na vipakatalishi vya wahadhiri. Mbinu hii iliongeza ufanisi wa ufundishaji, ikawapa wanafunzi usaidizi mzuri katika madarasa ya mtandaoni, ikawapa wahadhiri ari zaidi, ikarahisisha kuelewa kwa masomo, ikaokoa muda na kuufanya mchakato wa kujifunza kumzingatia mwanafunzi zaidi.Hata hivyo, wahadhiri na wanafunzi walikumbana na changamoto kadhaa. Utafiti ulipendekeza kuandaliwa na kutekelezwa kwa mikakati ya kina ili kuimarisha matumizi ya ujifunzaji mahuluti. Vyuo vikuu vya umma nchini Kenya vimefikia hatua ya juu katika utoaji wa kozi zinazotumia teknolojia ya wavuti. Matokeo ya utafiti yatakuwa na manufaa kwa Tume ya Elimu ya Vyuo Vikuu (TEVK) na uongozi wa vyuo katika kuunda sera na kuhimiza matumizi ya teknolojia za kisasa katika ufundishaji na ujifunzaji. ENGLISH The purpose of this study was to ascertain the extent of Blended Learning utilisation in the teaching and learning of Kiswahili in public universities in Kenya. The COVID-19 outbreak affected the ed…
creator: Mathias Juma Wanyama
creator: Gladys Kinara
creator: Irene Simiyu
rights: Copyright (c) 2026 Mathias Juma Wanyama, Gladys Kinara, Irene Simiyu https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-07-29
publication date: 2026-07-29
volume: 5
number: 1
starting page: 100
ending page: 112
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1107

Upembuzi wa Vigezo vya Upimaji wa Stadi ya Kuzungumza Kiswahili katika Gredi ya Sita Nchini Kenya
type: item
description: SWAHILI Utafiti huu ulitathmini mikakati ya upimaji wa stadi ya kuzungumza katika Gredi ya Sita (G6) magharibi mwa Kenya, uliolenga vigezo vya KICD na kuongozwa na Nadharia ya Mawasiliano ya Dell Hymes. Stadi ya kuzungumza ni kipaumbele katika Mtaala wa Umilisi (MU) nchini Kenya kwa ajili ya kukuza mawasiliano na ushirikiano. Utafiti ulitumia mkabala mseto na muundo wa usorovea fafanuzi katika kaunti nne za Kenya. Data ilikusanywa kutoka kwa walimu kupitia hojaji, mahojiano, na uchanganuzi wa nyaraka, kisha ikachanganuliwa kiwingiidadi na kithamano. Kati ya walimu 355 walioteuliwa kwa usampulishaji makusudi, walimu 341 (96%) walijaza hojaji kikamilifu. Matokeo makuu ya utafiti yanaonyesha kuwa ingawa walimu wengi wana uelewa wa mwongozo wa KICD unaozingatia vigezo sita vya tathmini ya kimilisi na kusisitiza matamshi pamoja na mijadala ya makundi, bado kuna udhaifu katika ufikiaji wa mwongozo huo na utekelezaji thabiti wa vipengele vya sarufi, msamiati, na ujasiri wa wanafunzi darasani. Kwa hitimisho, vigezo vya KICD vimefanikiwa kuimarisha uwezo wa kujieleza na matamshi ya wanafunzi wa Gredi ya Sita, lakini bado kuna haja ya kuziba mapengo yaliyopo. Ili kufikia ubora unaotarajiwa, utafiti unapendekeza kuwa taasisi za elimu ziharakishe usambazaji wa nyaraka za mtaala, zipanue maudhui ya warsha mbalimbali za walimu ili yajumuishe sarufi na msamiati, na ziingize kikamilifu matumizi ya teknolojia ya kisasa katika mchakato mzima wa upimaji wa stadi ya kuzungumza Kiswahili. ENGLISH This study evaluated strategies for assessing Kiswahili speaking skill among Grade 6 learners in western Kenya, focusing on KICD assessment parameters and guided by Dell Hymes’ Communication Theory. Speaking skill is a key component of the Competency-Based Curriculum (CBC) in Kenya because of its importance in communication and collaboration. The study employed a descriptive survey design in four counties in western Kenya. Data were collected from Kiswahili teachers through questionnaires, inte…
creator: Joyce Nechesa Burudi
creator: Fred Simiyu Wanjala
creator: Isaac Odeo Ipara
rights: Copyright (c) 2026 Joyce Nechesa Burudi, Fred Simiyu Wanjala, Isaac Odeo Ipara https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-08-19
publication date: 2026-08-19
volume: 5
number: 1
starting page: 113
ending page: 124
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1127

Malezi ya Mtoto wa Karne ya Ishirini na Moja Katika Novela za Assumpta K. Matei
type: item
description: SWAHILI Makala hii inachunguza namna malezi ya mtoto wa karne ya ishirini na moja yanavyowasilishwa katika novela tatu za Assumpta K. Matei: Mji wa Matarajio (2022), Uteuzi wa Chale (2022) na Tumaini la Mzeituni (2025). Ingawa tafiti zilizotangulia zimejadili malezi, usawiri wa watoto, teknolojia na masuala ibuka katika fasihi ya watoto, bado hazijaeleza kwa kina namna mabadiliko ya kiuchumi, kiafya, kimazingira na kiteknolojia yanavyobadili mahitaji, majukumu ya walezi na mahusiano ya kimalezi katika novela za Matei. Utafiti ulitumia mkabala wa kiubora, muundo wa kimaelezo-kiuchanganuzi, usomaji wa karibu na uchanganuzi wa nyaraka. Data ilichanganuliwa kimaudhui kwa kuzingatia Nadharia ya Uhalisia wa Kijamii. Matokeo yanaonyesha kuwa umaskini katika Mji wa Matarajio unafanya elimu, ulinzi wa mtoto na msaada wa kihisia kuwa changamoto katika malezi; ugonjwa katika Uteuzi wa Chale unapanua wigo wa malezi kujumuisha afya, mwendelezo wa elimu, ustawi wa kihisia na ukuzaji wa kipaji; huku mafuriko katika Tumaini la Mzeituni yakifanya usalama, uhamaji, elimu na ustahimilivu kuwa sehemu muhimu za malezi. Aidha, sauti ya mtoto na ushirikiano wa familia, rika na taasisi huwezesha malezi kukidhi mahitaji yanayotokana na mazingira yanayobadilika. Utafiti unahitimisha kuwa Matei anawasilisha malezi kama mchakato shirikishi na jumuishi. Utafiti huu ni muhimu kwa sababu unaonyesha namna fasihi ya watoto inavyoweza kuchangia malezi yanayozingatia haki, ustawi na mahitaji yanayobadilika ya mtoto wa karne ya ishirini na moja. Utafiti unapendekeza matumizi ya fasihi ya watoto katika kuhamasisha malezi yanayozingatia haki, ustawi na ujumuishaji. ENGLISH This article examines how the upbringing of the twenty-first-century child is represented in three novellas by Assumpta K. Matei: Mji wa Matarajio (2022), Uteuzi wa Chale (2022) and Tumaini la Mzeituni (2025). Although previous studies have examined child upbringing, the representation of children, technology and emerging issues in ch…
creator: Eunice Wambui Mwaniki
creator: Joseph Nyehita Maitaria
creator: Erastus Mutahi Miricho
rights: Copyright (c) 2026 Eunice Wambui, Joseph Nyehita Maitaria, Erastus Mutahi Miricho https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-08-27
publication date: 2026-08-27
volume: 5
number: 1
starting page: 125
ending page: 133
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1126

Mchango wa Fasihi ya Watoto katika Uwasilishaji wa Hisia
type: item
description: Swahili Makala hii ililenga kubainisha jinsi hisia za watoto zinavyowasilishwa katika fasihi ya watoto ya Kiswahili, kwa kuzingatia mchango wa mazingira ya kifamilia na kijamii katika kuathiri hisia hizo. Fasihi ya watoto ni nyenzo muhimu ya kuakisi hali halisi ya maisha ya watoto. Hususan hisia wanazopitia katika mazingira yao ya kifamilia na kijamii. Mtazamo wa awali ulichukulia fasihi ya watoto kama chombo cha burudani na ufundishaji wa lugha. Fasihi ya kisasa inawakilisha kwa upana ulimwengu wa mtoto. Fasihi inaweka wazi changamoto, uzoefu na hisia mbalimbali katika maisha ya watoto. Kuna haja ya kuchunguza hisia zinazotokana na mazingira ya familia. Makala haya yalilenga kutathmini jinsi hisia za watoto zilivyowasilishwa katika fasihi ya watoto ya Kiswahili. Uchambuzi uliongozwa na Nadharia ya Uhalisia, ambayo ilisisitiza uwasilishaji wa maisha jinsi yalivyokuwa bila kupiga chuku. Kupitia nadharia hiyo, ilibainika kuwa waandishi waliwasawiri watoto wakipitia hisia kama vile furaha, huzuni, hofu, hasira, upweke, upendo na wasiwasi. Hisia hizo zilichochewa na mazingira ya kifamilia, uhusiano na wazazi, hali ya kiuchumi, migogoro ya ndoa, mazingira ya shule na mwingiliano wao na jamii. Utafiti huu ulitumia mbinu ya kimaelezo na uchanganuzi wa matini. Data ilikusanywa kutoka kwa novela zifuatazo: Ahaa! Roda, Mshale wa Matumaini na Siri ya Baba Yangu. Novela hizi ziliteuliwa kimakusudi. Uchambuzi ulionyesha kuwa familia ni mazingira muhimu katika kujenga na kuathiri ustawi wa kihisia wa watoto. Makala haya yalihitimisha kuwa fasihi ya watoto ya kisasa imechangia kuhalalisha hisia za watoto. Fasihi inaelimisha watoto kuhusu hali zao za kisaikolojia. Kwa msingi huo, makala haya yalipendekeza kuwa hisia za watoto zitambuliwe na zipewe uzito katika familia, shule na jamii ili kuimarisha ustawi wao wa kihisia, kijamii na kisaikolojia. English This article aimed to evaluate the representation of children’s emotions in Swahili children’s literature. Children’s literature i…
creator: Leah Njuguna
creator: Joseph Maitaria
creator: Peter Kinyanjui
rights: Copyright (c) 2026 Leah Njuguna, Joseph Maitaria, Peter Kinyanjui https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2026-08-31
publication date: 2026-08-31
volume: 5
number: 1
starting page: 134
ending page: 143
doi: 10.51317/eajk.v5i1.1132